PGS-15 Basishandleiding
Opslag van Verpakte Gevaarlijke Stoffen

Versie 2.0 — April 2026

Bron: PGS 15:2025 versie 1.0 (januari 2025)
Vastgesteld door BOb op 16 januari 2025




Doelgroep: HSE-medewerkers, operationeel managers, auditors, veiligheidsadviseurs

Hoofdstuk 1 — Wat is PGS-15?
1.1 De Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen
De Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS) is een verzameling richtlijnen voor bedrijven die gevaarlijke stoffen produceren, transporteren, opslaan of gebruiken, en voor overheden belast met vergunningverlening en toezicht. De reeks integreert arbeidsveiligheid, omgevingsveiligheid, brandpreventie en rampenbestrijding in één samenhangend kader. [PGS 15:2025 — Inleiding]
PGS 15:2025 is uitgevoerd in de PGS Nieuwe Stijl. Dit betekent dat alle maatregelen tot stand zijn gekomen op basis van een transparante risicobenadering met scenario's, doelen en maatregelen. De richtlijn is vastgesteld door de Stuurgroep op 5 december 2024 en door het Bestuurlijk Omgevingsberaar (BOb) op 16 januari 2025. [PGS 15:2025 — Inleiding]
1.2 PGS-15:2025 — De huidige versie
PGS 15 beschrijft de technische en organisatorische maatregelen voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De richtlijn behandelt arbeidsveiligheid, omgevingsveiligheid, brandpreventie en rampenbestrijding. De indeling van gevaarlijke stoffen is gebaseerd op de vervoerswetgeving (ADR). [PGS 15:2025 — §1.1]
PGS 15:2025 volgt de Nieuwe Stijl-methodiek:
1. Wettelijke kaders
2. Risicobenadering met scenario's (S1–S15)
3. Doelen (D1–D12)
4. Maatregelen (M1–M164, MW1)
Belangrijkste wijzigingen versus PGS 15:2021:
• Structuur gewijzigd van beschermingsniveaus (1, 2, 2a, 3, 4) naar veiligheidsniveaus (Basis, A, B, C)
• Onderscheid inpandig/uitpandig vervallen; vervangen door binnenopslag/buitenopslag
• Scenario-benadering geïntroduceerd met oorzaak- en gevolgscenario's
• Maatregelen gecodeerd (M1–M164) en gefilterd op categorie (Tabel 5)
• 12 nieuwe maatregelen toegevoegd
• Diverse maatregelen samengevoegd en geactualiseerd (Bijlage I)
1.3 Relatie tot de Omgevingswet en het BAL
De PGS-richtlijnen krijgen juridische kracht doordat ze worden opgenomen in omgevingsvergunningen of direct werkend zijn via het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). [PGS 15:2025 — §1.3, §5.2]

1.4 Relatie tot het ADR
Het ADR vormt de basis voor de stoffenindeling. De ADR-klassen en verpakkingsgroepen bepalen welke eisen van toepassing zijn. Gelijkwaardige maatregelen zijn toegestaan indien aantoonbaar gelijkwaardige bescherming wordt bereikt (Hoofdstuk 8). [PGS 15:2025 — §1.2, §8]

Hoofdstuk 2 — Wanneer is PGS-15 van toepassing?
2.1 Stoffen die onder de werkingssfeer vallen
PGS 15:2025 is van toepassing op de opslag en tijdelijke opslag van de volgende categorieën (Tabel 1): [PGS 15:2025 — §1.2, Tabel 1]

2.2 Stoffen die NIET onder de werkingssfeer vallen
• ADR-klasse 1: Ontplofbare stoffen
• ADR-klasse 7: Radioactieve stoffen
• ADR-klasse 5.2 (overige): PGS 8
• Lithiumhoudende energiedragers: PGS 37-2
• Vaste minerale anorganische meststoffen: PGS 7
• Gewasbeschermingsmiddelen <400 kg
• Acuut toxische stoffen CLP cat. 1-3
• Vrijgestelde hoeveelheden conform ADR
2.3 Ondergrenzen
Wanneer een ondergrens wordt overschreden, gelden alle PGS 15-maatregelen voor alle opgeslagen stoffen binnen de activiteit. [PGS 15:2025 — §1.2.1, Tabel 2]

Voor LQ/EQ-verpakkingen geldt een aanvullende vrijstelling tot het dubbele van de ondergrens, mits opgeslagen in transportverpakking (uitzondering: klasse 5.2). [PGS 15:2025 — §1.2.1]
2.4 Werkvoorraad vs opslag (M14)
Werkvoorraad is uitsluitend de hoeveelheid stoffen die voor de bedrijfsvoering noodzakelijk is. Werkvoorraad hoeft niet in een opslagvoorziening, mits voldaan aan M14. Meerdere niet-geopende verpakkingen die onnodig lang in een werkruimte verblijven kwalificeren als opslag. [PGS 15:2025 — M14]

Hoofdstuk 3 — Hoe is PGS-15 opgebouwd?
3.1 Hoofdstukindeling PGS 15:2025
Normatieve hoofdstukken:
• §1: Inleiding (alleen §1.2 is normatief)
• §5: Richtingaanwijzer wet- en regelgeving
• §6: Doelen (D1–D12)
• §7: Maatregelen (M1–M164, MW1)
Informatieve hoofdstukken:
• §2: Beschrijving opslag en tijdelijke opslag
• §3: Risicobenadering
• §4: Scenario's (S1–S15)
• §8: Gelijkwaardige maatregelen
Belangrijke bijlagen:
• E: Stoffenscheiding (onverenigbare combinaties)
• F: Eisen aan brandveiligheidsopslagkasten
• G: Brandbeveiligingsinstallaties (PGS 14)
• H: Straling door openingen in brandwerende gevel
• I: Verschillen met vorige versie
• J: Implementatietermijnen (NORMATIEF)
3.2 Waar vind je wat

3.3 De scenario-benadering uitgelegd
PGS 15:2025 gebruikt de BowTie-methode. De centrale gebeurtenis is een lekkage. [PGS 15:2025 — §3.2, §4]
Oorzaakscenario's (S1–S8):
• S1: Lekkage door externe oorzaak
• S2: Lekkage tijdens handelingen
• S3: Lekkage door interne oorzaak opslagvoorziening
• S4: Lekkage door falen verpakking
• S5: Lekkage door falen (tank)container
• S6: Lekkage door falen vervoerseenheid
• S7: Lekkage door falen gasfles
• S8: Lekkage als gevolg van domino-effect
Gevolgscenario's (S9–S15):
• S9: Brand
• S10: Ontploffing
• S11: Blootstelling werknemers
• S12: Verspreiding brandbare gassen (zwaarder dan lucht)
• S13: Verspreiding giftige stoffen
• S14: Verspreiding naar omgeving
• S15: Escalatie binnen opslagvoorziening

Hoofdstuk 4 — Risicobenadering & Veiligheidsniveaus
4.1 Basisveiligheidsniveau (MW1)
Elke opslagvoorziening heeft een basisveiligheidsniveau. Dit bestaat uit: [PGS 15:2025 — §3.1, MW1]
1. Beschermende maatregelen volgens wet- en regelgeving
2. Maatregelen volgens bewezen en geaccepteerde goede praktijken
3. Good housekeeping (netheid en orde)
4. Goed vakmanschap (vaardigheden werknemers)
MW1 is van toepassing op alle categorieën. De scenario's zijn gebaseerd op dit niveau.
4.2 Veiligheidsniveaus (M3, Tabel 6)
Het cascademodel: Basisveiligheidsniveau → (stof + hoeveelheid) → Veiligheidsniveau A/B/C

Veiligheidsniveau A — Details:
• WBDBO: 60 min bij ≤10 ton, 90 min bij >10 ton
• Uitgangspuntendocument (UPD) verplicht (M99)
• Vaste brandbeveiligingsinstallatie (VBB) — in samenhang met PGS 14
• Jaarlijkse inspectie door geaccrediteerde instelling
• Bedrijfsbrandweer (M97) of gelijkwaardig
4.3 Categorieën en filtering (Tabel 5)


Hoofdstuk 5 — Kernbegrippen uitgelegd
5.1 Opslagvoorziening (binnenopslag vs buitenopslag)

5.2 Zonnepanelen op opslagvoorzieningen (M21)
Zonnepanelen (PV-installatie) op een PGS 15-opslagvoorziening zijn ALLEEN toegestaan na voorafgaande toestemming van het bevoegd gezag (Omgevingswet én Veiligheidsregio). [PGS 15:2025 — M21]
Wanneer een dak niet brandwerend is, is alles op het dak onderdeel van het brandcompartiment. Installaties mogen dan NIET aanwezig zijn, met uitzondering van installaties onlosmakelijk noodzakelijk voor de opslagfunctie.
5.3 Brandveiligheidsopslagkast
Zelfstandige opslagvoorziening conform NEN-EN 14470-1 (type 30, 60 of 90 min). Voor gasflessen: minimaal 60 min brandwerendheid (NEN-EN 14470-11, NEN 2678). [PGS 15:2025 — Bijlage F]
5.4 Productopvang (110%-regel)
De opvangcapaciteit is het hoogste van: [PGS 15:2025 — M35, M36]
• 110% van de grootste afzonderlijke verpakking; of
• 10% van de totale inhoud van alle verpakkingen
Bij acuut toxische stoffen (ADR 3 VG I/II, H300-H331): monsternamepunt op lekbak verplicht (M59).
5.5 Compartimentering (Bijlage E)

Stoffen ADR 6.1 VG I of ADR 8 VG I met etiket 6.1: apart brandcompartiment of 5 m vrije zone (M49).
5.6 WBDBO — Weerstand tegen Branddoorslag en Brandoverslag

Afstandsequivalenten (M90):
• ≥5 m afstand = reductie 30 min WBDBO
• ≥15 m afstand = reductie 60 min WBDBO (was 10 m in PGS 15:2021)
• 90 min WBDBO: ALTIJD via berekening, niet via afstand

Uitsluitingen: WBDBO 90 min, gebouwen >8 m met gevel <30 min, open opslagen hoge vuurbelasting, VBB-eisen.
5.7 Informatievoorziening hulpdiensten (M116, M117, M118)
De oude "journaalverplichting" is vervangen door gegevensbeschikbaarheid: [PGS 15:2025 — M116, M117, M118]
M116 — Bij >2.500 kg (bij aankomst beschikbaar):
• Plattegrond conform NEN 1414-1
• Stoffenlijst per opslagvoorziening (ADR-klasse, maximale hoeveelheid)
M117 — Binnen 30 min na aankomst hulpdienst:
• Vervoersnaam + chemische naam
• ADR-klasse, UN-nummer, GEVI-nummer
• Actuele hoeveelheid per UN-nummer
• Verpakkingsgroep
• CMR/CLP-stoffen met chemische naam
• MSDS
• Deskundig persoon beschikbaar (telefonisch toegestaan)

Hoofdstuk 6 — Snelde Referentie: Veiligheidsniveaus & Drempelwaarden
6.1 Veiligheidsniveau bepalen — Stappenplan
Stap 1: Bepaal ADR-klasse, verpakkingsgroep en vlampunt
Stap 2: Bepaal opgeslagen hoeveelheid
Stap 3: Raadpleeg Tabel 6 in M3 → lees veiligheidsniveau en WBDBO
Stap 4: Bepaal type opslag (binnen/buiten/kast/container/tijdelijk)
Stap 5: Filter maatregelen uit §7 op veiligheidsniveau + type opslag + stofgroep
6.2 Overzicht veiligheidsniveaus per stofklasse (Tabel 6 — samenvatting)

Raadpleeg altijd de volledige Tabel 6 in M3 voor exacte drempelwaarden.
6.3 Eisen per veiligheidsniveau

6.4 Gasflessen — Specifieke eisen

6.5 Verdiepingsopslag


Bijlage: Verschillen met PGS 15:2021
Gewijzigde maatregelen

Nieuwe maatregelen

Vervallen maatregelen
• BN2a: Vervallen (nieuwe structuur)
• Inpandig/uitpandig: Vervallen door cascademodel
• vs 3.15.2: Geen apart journaal meer voor niet-gevaarlijke stoffen
• vs 3.19.4/3.19.5: PBM's al geregeld in Arbowetgeving

COLOFON
Bronvermelding: PGS 15:2025 versie 1.0 (januari 2025), Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen.
Vastgesteld door: Bestuurlijk Omgevingsberaar (BOb), 16 januari 2025.
URL: https://publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/publicaties/online/pgs-15/2025/1-0-januari-2025
Versie: 2.0 | Samengesteld april 2026.
Dit document is bedoeld als hulpmiddel bij PGS-15 audits en vervangt niet de originele PGS 15:2025-publicatie.
Raadpleeg altijd de originele publicatie voor de geautoriseerde versie.
Onderwerp | Toepassing
Bal art. 3.27 | Stelt ondergrenzen voor opslag van gevaarlijke stoffen
Bal art. 4.1012 | Bevat vrijstellingsgrondslagen
Bkl | PGS 15 aangewezen als BBT-document
Arbeidsinspectie | PGS 15 als toezichtkader
Veiligheidsregio's | Adviesrol bij brandveiligheid en rampenbestrijding
ADR-klasse | Omschrijving | Voorwaarden
2 | Alle drukhouders (gasflessen, spuitbussen, canisters) | M.u.v. cryohouders, blusgassen, ademluchtflessen
3 | Brandbare vloeistoffen | M.u.v. diesel/vlampunt ≥55°C, viscositeitsregel ADR
4.1 | Brandbare vaste stoffen | Alle stoffen
4.2 | Zelfontbranding vatbare stoffen | Alle stoffen
4.3 | Stoffen + water → brandbare gassen | Alle stoffen
5.1 | Oxiderende stoffen | M.u.v. vaste minerale anorganische meststoffen
5.2 | Organische peroxiden | Uitsluitend LQ tot max. 1.000 kg
6.1 | Giftige stoffen | Alle stoffen
6.2 | Infectueuze stoffen | Cat. I1–I4
8 | Bijtende stoffen | Alle stoffen
9 | Milieugevaarlijke stoffen | Uitsluitend M6 (UN 3082) en M7 (UN 3077)
CMR/CLP | Carcinogeen, mutageen, reprotoxisch | Zonder ADR-klasse
Gevaar conform ADR-klasse | Verpakkingsgroep | Ondergrens
Alle ADR-klassen | I | 1 kg
CMR-stoffen | n.v.t. | 25 kg
Acuut toxische CLP cat. 1-3 | n.v.t. | 1 kg
Klasse 2 spuitbussen/canisters | n.v.t. | 50 kg
Klasse 2.1 brandbare gassen (gasflessen) | n.v.t. | 125 l
Klasse 2.3 giftige/bijtende gassen | n.v.t. | 25 l
Klasse 2 overige gassen | n.v.t. | 125 l
Klasse 3 VG II | II | 25 kg
Klasse 3 VG III | III | 50 kg
Klassen 4.1, 4.2, 4.3 | II/III | 50 kg
Klasse 5.1 | II/III | 50 kg
Klasse 5.2 LQ (UN 3103–3110) | — | 30 kg
Klasse 6.1 | II/III | 50 kg
Klasse 6.2 cat. I1/I2 | — | 0 kg
Klasse 6.2 overig | — | 50 kg
Klasse 8 | II/III | 250 kg
Klasse 9 | Alle | 250 kg
Onderwerp | Paragraaf | Maatregel
Toepassingsbereik en ondergrenzen | §1.2 | —
Opslagvoorziening (binnen/buiten) | §7.3 | M2, M3
Brandwerendheid en WBDBO | §7.5.2 | M21, M24
Veiligheidsafstanden | §7.5.2 | M90, M91, M92
Productopvang | §7.3.2 | M35, M36
Stoffenscheiding | Bijlage E | M42–M44
Brandbeveiliging (VBB) | §7.5.3 | M96, M97, M99
Bluswatervoorziening | §7.5.3 | M103
Informatievoorziening hulpdiensten | §7.5.5 | M116, M117, M118
Noodplan | §7.5.5 | M113
Tijdelijke opslag | §7.6.2 | M109–M115
Gasflessen | §7.3 | M7, M8, M54–M56
Onderhoud, keuring, training | §7.4 | M45, M104
Niveau | Omschrijving | Kenmerken
Basis | Geldt voor ELKE opslagvoorziening | MW1 + alle basismaatregelen
A | Brandescalatie-scenario's (D6, D10-D12) | UPD + VBB + WBDBO 60/90 min + jaarlijkse inspectie
B | Middelste scenario's (D6, D10, D11) | Brandwerendheid en/of afstanden
C | Niet-ontstoken escalatie (D7) | Verspreidingspreventie
Groep | Categorie | Toelichting
Veiligheidsniveau | Basis / A / B / C | Volgens M3/Tabel 6
Type opslag | Binnen / Buiten / Kast / Container / Tijdelijk | 
Stofgroepen | ADR 2 gasflessen, ADR 2 spuitbussen, ADR 3 VG I+II, ADR 4.1 VG II+III, ADR 5.1, ADR 5.2, ADR 6.1, ADR 6.2, Acuut toxisch | 
Kenmerk | Binnenopslag | Buitenopslag
WBDBO standaard | 60 min | 60 min
Afstand als alternatief | Niet van toepassing | ≥5 m = -30 min; ≥15 m = -60 min
90 min WBDBO | Via constructie | Alleen via berekening NEN 6068
Deuren | Zelfsluitend | —
WBDBO-verlaging bestaande bouw | Niet toegestaan | Niet toegestaan
Code | Betekenis
V | Opslag in aparte vakken (vakscheiding)
B | Gescheiden opslag, tenzij beoordeeld dat stoffen niet reageren of beide als vaste stof
— | Gescheiden opslag niet noodzakelijk
Constructieonderdeel | Vereiste WBDBO
Brandveiligheidsopslagkast | Min. 30 min (gasflessen: 60 min)
Binnenopslag standaard | 60 min
Buitenopslag standaard | 60 min
Veiligheidsniveau A (≤10 ton) | 60 min
Veiligheidsniveau A (>10 ton) | 90 min
Draagconstructie (M24) | Gelijk aan WBDBO brandcompartiment
Stofklasse | Niveau A drempel | WBDBO | Niveau B drempel | WBDBO
ADR 2.1 gasflessen | Vanaf ondergrens | 60 min | — | —
ADR 2.3 giftige/bijtende gassen | Vanaf ondergrens | 60 min | — | —
ADR 3 VG I | Maatwerk | — | — | —
ADR 3 VG II | <10 ton | 60/90 min | — | —
ADR 3 VG III | <10 ton | 60/90 min | — | —
ADR 4.1 VG II/III | <10 ton | 60/90 min | — | —
ADR 5.1 | <10 ton | 60/90 min | — | —
ADR 6.1 VG I/II | — | — | Vanaf ondergrens | 60 min
ADR 9 (M6/M7) | — | — | Vanaf ondergrens | 60 min
Eis | Basis | Niveau A | Niveau B | Niveau C
MW1 Zorgplicht basisveiligheid | Ja | Ja | Ja | Ja
WBDBO | 60 min | 60/90 min | 60 min | Per maatregel
VBB-installatie | Nee | Ja | Nee | Nee
UPD | Nee | Ja | Nee | Nee
Bedrijfsbrandweer | Nee | Mogelijk | Nee | Nee
Bluswatervoorziening | Per situatie | Ja | Per situatie | Per situatie
Informatie hulpdiensten | >2.500 kg | Ja | Ja | Ja
30-min informatieverplichting | >2.500 kg | Ja | Ja | Ja
Jaarlijkse inspectie VBB | Nee | Ja | Nee | Nee
Scheiding onverenigbare stoffen | Ja | Ja | Ja | Ja
Productopvang | Ja (vloeistoffen) | Ja | Ja | Ja
Onderwerp | Eis | Maatregel
Binnenopslag ≤250 l | Brandveiligheidsopslagkast (≥60 min BW) | M7
Binnenopslag >250 l | Zoveel mogelijk voorkomen; dedicated indien noodzakelijk | M8
Kelderopslag gasflessen | VERBODEN | M8
Max kasten gasflessen/verdieping | Max 2 per brandcompartiment | M8
Stapelen gasflessen | Niet gestapeld, tenzij voorziening; staand | M54
Bescherming tegen omvallen | Vastzetten of anderszins beveiligen | M56
Gasflessen tegen gevel | Wbdbo ≥60 min tot 4 m + overstekend dak | M91
Afstand tot gebouwen | Minimaal 15 m (praktisch) of berekening | M91
Brandbare gassen zwaarder dan lucht | Min. 5 m tot kelderopeningen, putten, kolken | M92
Locatie | Max. hoeveelheid | Voorwaarden | Maatregel
Eerste verdieping | 2.500 kg/l | Max 1 opslagruimte (geen kast) | M8
Kelder | 500 kg/l | Uitzondering: onbrandbare ADR 8 VG II/III en ADR 9 | M8
Hogere verdiepingen (>1e) | 500 kg/l | Zelfde uitzondering als kelder | M8
Kasten op verdieping | 2.500 kg/l per BC | Naast ruimten onder 1 en 2 | M8
Gasflessen op verdieping | Max 2 kasten/BC | Kelder VERBODEN | M8
Maatregel | Wijziging
M3 | Beschermingsniveaus → veiligheidsniveaus (Tabel 6); BN2a vervallen
M14 | Werkvoorraad: alleen voor bedrijfsvoering noodzakelijke stoffen
M17 | Hoeveelheden verdiepingsopslag vergroot
M21 | Zonnepanelen: alleen na toestemming bevoegd gezag
M38 | Afscheiding op basis blussysteem (niet oppervlakte)
M45 | Ingangscontrole en borging middels procedure
M68 | Afstanden gewijzigd (10 m → 15 m)
M90 | Uitgangspunt 15/10 kW/m²; 10 m → 15 m
M91 | Afstandseisen gewijzigd, 10 m → 15 m
M96 | Bedrijfsbrandweer apart in M97
M99 | UPD incl. technische eisen VBB
M116/M117 | Journaal → gegevensbeschikbaarheid hulpdiensten
Maatregel | Onderwerp
MW1 | Zorgplicht basisveiligheid
M7 | Binnenopslag gasflessen tot 250 l
M8 | Binnenopslag gasflessen vanaf 250 l
M13 | Opslag ADR 6.2 cat. I1 en I2
M24 | Brandwerendheid draagconstructie
M31 | Afschot terrein
M49 | Wijze van opslag acuut toxische stoffen
M59 | Lekbak monsternamepunt acuut toxische stoffen
M76 | Manoeuvreerruimte tussen opslagvakken
M97 | Bedrijfsbrandweer
M103 | Bluswatervoorziening en bereikbaarheid
M118 | Wijze van beschikbaar stellen informatie