PGS 15 eLearning Phoenix Metals
Welkom bij de interactieve eLearning module over PGS 15: Veilige opslag van gevaarlijke stoffen. Deze training is specifiek samengesteld voor medewerkers van Phoenix Metals IJmuiden.
Na het doorlopen van deze 8 modules:
- Weet je wat PGS 15 is en waarom het belangrijk is
- Ken je de 6 stoffen op de locatie en hun gevaren
- Begrijp je de scheidingseisen tussen stoffen
- weet je welke PBM je moet dragen en wat je bij morsen moet doen
Doorloop de modules in volgorde. Duid je antwoorden aan bij de zelftest.
1 Introductie PGS 15
Wat is PGS 15?
PGS 15 is de Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen richtlijn voor de veilige opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De huidige versie is PGS 15:2025 (238 pagina's). Het is de belangrijkste Nederlandse richtlijn voor bedrijven die gevaarlijke stoffen opslaan in vaten, jerrycans, canisters of IBC's.
Waarom belangrijk?
Verkeerde opslag van gevaarlijke stoffen kan leiden tot:
- Brand en explosie — door reacties tussen onverenigbare stoffen
- Chemische reacties — zuur + base = exotherme reactie met hitte- en gasontwikkeling
- Milieuschade — door lekkage naar bodem en water
- Gezondheidsschade — brandwonden, inademing, oogletsel
Wie moet het weten?
Iedereen die in de buurt van gevaarlijke stoffen werkt:
- Operatoren die stoffen verwerken
- Magazijnmedewerkers die stoffen opslaan/verplaatsen
- EHBO'ers en BHV-teamleden
- Supervisors en ploegbazen
2 Phoenix Metals Stoffen
Phoenix Metals IJmuiden slaat 6 stoffen op. Klik op elke stof om de details te bekijken.
Gevaar: Bijtend. Veroorzaakt ernstige brandwonden aan huid en ogen. Reageert heftig met zuren.
PBM: Veiligheidsbril, zuurbestendige handschoenen (nitril/neopreen), veiligheidsschoenen, spatschort.
Opslag: Aparte lekbak, minimaal 2 meter van zuren. Gemarkeerd vak "BASE".
Gevaar: Bijtend, sterk oxiderend bij hoge concentratie. Reageert heftig met water (warmte-ontwikkeling) en basen.
PBM: Gezichtsscherm, zuurbestendige handschoenen, zuurbestendig schort, veiligheidsschoenen.
Opslag: Aparte lekbak in "ZUUR" zone. Nooit in contact met basen of water toevoegen aan zuur.
Gevaar: Bijtend. Veroorzaakt huid- en oogletsel. Zelfde gevaren als 75% maar minder concentratie.
PBM: Veiligheidsbril, zuurbestendige handschoenen, veiligheidsschoenen.
Opslag: Zelfde lekbak-zone als andere H₂SO₄ concentraties.
Gevaar: Bijtend. Lagere concentratie maar nog steeds gevaarlijk voor huid en ogen.
PBM: Veiligheidsbril, zuurbestendige handschoenen.
Opslag: Zelfde zone als andere zwavelzuur-concentraties. Verwijderd van NaOH.
Gevaar: Niet-ADR. Milieu-gevaarlijk bij grote hoeveelheden. Irriterend bij langdurig contact.
PBM: Handschoenen, veiligheidsbril.
Opslag: Apart van NaOH (beoordeling B). Mag in zelfde ruimte met afstand.
Gevaar: Reageert met water (kalkblus-effect, hitte). Sterk basisch. ⚠️ A-scheiding van H₂SO₄ vereist!
PBM: Handschoenen, veiligheidsbril, stofmasker bij verwerking.
Opslag: Apart van alle zuren (A-scheiding). Drogere locatie — reageert met vocht.
3 Veiligheidsniveaus
PGS 15 kent 4 veiligheidsniveaus, gebaseerd op de hoeveelheid en gevarenklasse van opgeslagen stoffen. Hoe meer en hoe gevaarlijker, hoe strenger de eisen.
| Niveau | Volume (ADR 8) | Belangrijkste eisen |
|---|---|---|
| Basis | < 10.000 kg | Lekbakken, ventilatie, stoffenscheiding, RI&E |
| VN-B | 10.000 – 20.000 kg | + 60 min brandwerendheid, blusinstallatie, detectie |
| VN-A | > 20.000 kg | + VBB-installatie, PAC-doormelding, semi-auto blussing |
| VN-C | Verspreide opslag | Verspreiding voorkomen, basismaatregelen |
Met ~390 kg ADR 8 stoffen zit de locatie ver onder alle drempelwaarden. De ondergrens (Tabel 2) ligt op 2.500 kg per ADR-klasse. Dit betekent: basismaatregelen volstaan.
Wat betekent basisniveau in de praktijk?
- Opslag in daarvoor bestemde voorziening (M2)
- Vloeistofopvang via lekbakken (M30) — 110% van grootste verpakking
- Ventilatie om gasophoping te voorkomen (M30)
- Stoffenscheiding conform Tabel 9 (M35)
- Verpakkingsintegriteit controleren (M36/M45)
- SDS/VIB beschikbaar per stof (M85)
- Noodplan en personeelsinstructie (M85/M86)
4 Stoffenscheiding
Niet alle stoffen mogen samen worden opgeslagen. PGS 15 Bijlage E (Tabel 9) definieert 3 scheidingniveaus:
- A = Apart brandcompartiment of 5 m vrije zone (strengst)
- V = Aparte vakken binnen het compartiment
- B = Beoordelen: scheiden tenzij VIB aantoont dat veilig
Waarom zuur + base = gevaarlijk
Een zuur (H₂SO₄) en een base (NaOH) reageren exotherm. De reactie produceert hitte en kan leiden tot kookden, spatten, dampering en — bij afdoende volumes — tot bersting van verpakking. Dit is geen theoretisch risico; het is een bewezen gevaar.
Compatibiliteitsmatrix — Phoenix Metals
Klik op een cel voor uitleg.
| NaOH 50% | H₂SO₄ 75% | H₂SO₄ 50% | H₂SO₄ 25% | Al-sulfaat | CaO | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| NaOH 50% | – | A ⛔ | A ⛔ | A ⛔ | B | B |
| H₂SO₄ 75% | A ⛔ | – | – | – | B | A ⛔ |
| H₂SO₄ 50% | A ⛔ | – | – | – | B | A ⛔ |
| H₂SO₄ 25% | A ⛔ | – | – | – | B | A ⛔ |
| Al-sulfaat | B | B | B | B | – | B |
| CaO | B | A ⛔ | A ⛔ | A ⛔ | B | – |
5 Opslagpraktijk
Zone-indeling
De opslag bij Phoenix Metals wordt verdeeld in twee zones binnen het rack:
| Zone | Stoffen | Kleur markering |
|---|---|---|
| ZUUR-zone | H₂SO₄ 25%, 50%, 75% | Rood |
| BASE-zone | NaOH 50% | Blauw |
| OVERIG | Al-sulfaat, CaO (apart van zuren) | Geel |
Minimale afstand tussen ZUUR en BASE zone: 2 meter (E.3 uitzondering).
Lekbakken
- Elke lekbak bevat stoffen van één gevarencategorie
- Lekbak is schoon, droog en vrij van vreemde materialen
- Visuele controle bij elke dienststart
Dagelijkse Checklist
Klik aan wat je hebt gecontroleerd:
- ✓ Lekbakken visueel gecontroleerd — geen lekkage, geen schade
- ✓ Stoffen staan in juiste zone (ZUUR bij ZUUR, BASE bij BASE)
- ✓ Verpakkingen intact — geen zwelling, corrosie, losse doppen
- ✓ SDS/VIB-map aanwezig en raadpleegbaar bij het rack
- ✓ Noodmiddelen beschikbaar: blusdeken, oogdouche-locatie bekend
6 PBM & Veiligheid
Persoonlijke Beschermingsmiddelen per stof
| PBM | NaOH 50% | H₂SO₄ | CaO | Al-sulfaat |
|---|---|---|---|---|
| Veiligheidsbril | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
| Gezichtsscherm | Bij overpompen | ✅ (75%) | – | – |
| Handschoenen (nitril/neopreen) | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
| Spatschort | ✅ | ✅ | – | – |
| Veiligheidsschoenen | ✅ | ✅ | ✅ | ✅ |
| Stofmasker (FFP2) | – | – | ✅ | – |
GHS-pictogrammen
Deze pictogrammen vind je op de verpakkingen:
Quizvraag
7 Morsen & Noodprocedures
Stroomschema: Wat te doen bij morsen?
2. Bel 112 bij ernstig letsel
3. Informeer supervisor
2. Absorbeer met chemisch bindmiddel
3. Deponeer in afvalcontainer
4. Rapporteer aan supervisor
2. Bel 112
3. Informeer BHV/Ploegbaas
4. Start calamiteitenprocedure
Specifieke procedures
- Nooit neutraliseren met zuur — exotherme reactie!
- Bindmiddel aanbrengen, opruimen, spoelen met veel water
- Bij huidcontact: 15 minuten spoelen met water
- Bij oogcontact: 15 minuten spoelen, direct arts
- Nooit water op geconcentreerd zuur — altijd zuur bij water, nooit omgekeerd
- Bij kleine morsing: absorberen met inert materiaal
- Bij huidcontact: onmiddellijk 15 minuten spoelen met veel water
- Dampen inademen? Ga naar frisse lucht, bij klachten arts raadplegen
Noodnummers
| Contact | Nummer |
|---|---|
| Alarm (brand/letsel) | 112 |
| Bedrijfshulpverlening (BHV) | Intern nummer (zie instructiekaart) |
| Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum | 030-274 8888 |
| Milieutelefoon (lek naar bodem/water) | 0800-9465 |
8 Zelftest
Beantwoord de 10 vragen hieronder. Na afloop zie je je score.