PGS-15 Basishandleiding — Opslag van Verpakte Gevaarlijke Stoffen
Versie 2.0 | April 2026
Bron: PGS 15:2025 versie 1.0 (januari 2025), vastgesteld door BOb 16 januari 2025
Doelgroep: HSE-medewerkers, operationeel managers, auditors, veiligheidsadviseurs

========================================================================
HOOFDSTUK 1 — WAT IS PGS-15?
========================================================================

1.1 De Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen

De Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen (PGS) is een verzameling richtlijnen voor bedrijven die gevaarlijke stoffen produceren, transporteren, opslaan of gebruiken, en voor overheden belast met vergunningverlening en toezicht. De reeks integreert arbeidsveiligheid, omgevingsveiligheid, brandpreventie en rampenbestrijding in één samenhangend kader. [PGS 15:2025 — Inleiding]

PGS 15:2025 is uitgevoerd in de PGS Nieuwe Stijl. Dit betekent dat alle maatregelen tot stand zijn gekomen op basis van een transparante risicobenadering met scenario's, doelen en maatregelen. De richtlijn is vastgesteld door de Stuurgroep op 5 december 2024 en door het Bestuurlijk Omgevingsberaar (BOb) op 16 januari 2025. [PGS 15:2025 — Inleiding]

1.2 PGS-15:2025 — De huidige versie

PGS 15 beschrijft de technische en organisatorische maatregelen voor de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen. De indeling van gevaarlijke stoffen is gebaseerd op de vervoerswetgeving (ADR). De richtlijn behandelt:
- Arbeidsveiligheid
- Omgevingsveiligheid
- Brandpreventie
- Rampenbestrijding

PGS 15:2025 volgt de Nieuwe Stijl-methodiek:
1. Wettelijke kaders
2. Risicobenadering met scenario's (S1–S15)
3. Doelen (D1–D12)
4. Maatregelen (M1–M164, MW1)

Per 1 januari 2025 geldt deze versie als de actuele richtlijn. Nieuwe activiteiten moeten direct voldoen. Bestaande activiteiten vallen onder de implementatietermijnen in Bijlage J. [PGS 15:2025 — §1.4, Bijlage J]

Belangrijkste wijzigingen versus PGS 15:2021:
- Structuur gewijzigd van beschermingsniveaus (1, 2, 2a, 3, 4) naar veiligheidsniveaus (Basis, A, B, C)
- Onderscheid inpandig/uitpandig vervallen; vervangen door binnenopslag/buitenopslag
- Scenario-benadering geïntroduceerd met oorzaak- en gevolgscenario's
- Maatregelen gecodeerd (M1–M164) en gefilterd op categorie (Tabel 5)
- 12 nieuwe maatregelen toegevoegd (MW1, M7, M8, M13, M24, M31, M49, M59, M76, M97, M103, M118)
- Diverse maatregelen samengevoegd en geactualiseerd (Bijlage I)

1.3 Relatie tot de Omgevingswet en het BAL

De PGS-richtlijnen krijgen juridische kracht doordat ze worden opgenomen in omgevingsvergunningen of direct werkend zijn via het Besluit activiteiten leefomgeving (Bal). [PGS 15:2025 — §1.3, §5.2]

Juridische verdeling:
- Bal art. 3.27: stelt ondergrenzen voor opslag van gevaarlijke stoffen
- Bal art. 4.1012: bevat vrijstellingsgrondslagen
- Bkl: PGS 15 is aangewezen als BBT-document (Beste Beschikbare Technieken)
- Nederlandse Arbeidsinspectie: hanteert PGS 15 als toezichtkader
- Veiligheidsregio's: gebruiken PGS 15 bij advisering over brandveiligheid

1.4 Relatie tot het ADR

Het ADR (Europese Overeenkomst betreffende het internationale vervoer van gevaarlijke stoffen over de weg) vormt de basis voor de stoffenindeling in PGS 15. De ADR-klassen en verpakkingsgroepen bepalen welke eisen van toepassing zijn. [PGS 15:2025 — §1.2, Tabel 1]

Gelijkwaardigheidsbeginsel: andere maatregelen zijn toegestaan indien aantoonbaar gelijkwaardige bescherming wordt bereikt. Het bevoegd gezag beoordeelt dit. Zie Hoofdstuk 8 van PGS 15:2025. [PGS 15:2025 — §8]


========================================================================
HOOFDSTUK 2 — WANNEER IS PGS-15 VAN TOEPASSING?
========================================================================

2.1 Stoffen die onder de werkingssfeer vallen

PGS 15:2025 is van toepassing op de opslag en tijdelijke opslag van de volgende categorieën verpakte gevaarlijke stoffen (Tabel 1): [PGS 15:2025 — §1.2, Tabel 1]

| ADR-klasse | Omschrijving | Voorwaarden |
|---|---|---|
| 2 | Alle drukhouders (gasflessen, spuitbussen, canisters) | M.u.v. gesloten cryohouders, blusgassen, ademluchtflessen, alcoholhoudende dranken consumentenverpakking |
| 2.1 | Brandbare gassen in gasflessen | |
| 3 | Brandbare vloeistoffen | M.u.v. gasolie/diesel/huisbrandolie vlampunt ≥55°C en viskeuze oplossingen vlampunt ≥23°C (viscositeitsregel ADR) |
| 4.1 | Brandbare vaste stoffen, zelfontledende vaste stoffen | Alle stoffen |
| 4.2 | Voor zelfontbranding vatbare stoffen | Alle stoffen |
| 4.3 | Stoffen die in contact met water brandbare gassen ontwikkelen | Alle stoffen |
| 5.1 | Oxiderende stoffen | M.u.v. vaste minerale anorganische meststoffen |
| 5.2 | Organische peroxiden | Uitsluitend LQ-verpakkingen tot max. 1.000 kg |
| 6.1 | Giftige stoffen | Alle stoffen |
| 6.2 | Infectueuze stoffen | Categorie I1, I2, I3, I4 |
| 8 | Bijtende stoffen | Alle stoffen |
| 9 | Milieugevaarlijke stoffen | Uitsluitend classificatiecode M6 (UN 3082) en M7 (UN 3077) |
| CMR/CLP | Carcinogene, mutagene, reprotoxische stoffen | Alle stoffen zonder ADR-klasse |
| Afvalstoffen | Metzelfde chemische/fysische eigenschappen als bovenstaande | M.u.v. metalen in vaste vorm en overige afvalstoffen |
| Gewasbeschermingsmiddelen en biociden | | ≥400 kg indien vallend onder bovenstaande criteria |

2.2 Stoffen die NIET onder de werkingssfeer vallen [PGS 15:2025 — §1.2, Tabel 1]

- ADR-klasse 1: Ontplofbare stoffen en voorwerpen
- ADR-klasse 7: Radioactieve stoffen
- ADR-klasse 5.2: Organische peroxiden (overige; hiervoor geldt PGS 8)
- ADR-klasse 9: Overige stoffen (m.u.v. M6/M7)
- Lithiumhoudende energiedragers (hiervoor geldt PGS 37-2)
- Vaste minerale anorganische meststoffen (hiervoor geldt PGS 7)
- Gewasbeschermingsmiddelen <400 kg (vallen onder zorgplicht)
- Acuut toxische stoffen CLP categorie 1, 2, 3 (bijlage I, deel 3 CLP-verordening)
- Vrijgestelde hoeveelheden conform ADR

2.3 Ondergrenzen — Wanneer PGS-15 verplicht wordt

De ondergrenzen zijn vastgelegd in Tabel 2 van PGS 15:2025 (§1.2.1). Wanneer een ondergrens wordt overschreden, gelden alle maatregelen van PGS 15 voor alle opgeslagen stoffen binnen de activiteit. [PGS 15:2025 — §1.2.1, Tabel 2]

| Gevaar conform ADR-klasse | Verpakkingsgroep | Ondergrens |
|---|---|---|
| Alle ADR-klassen | I | 1 kg |
| CMR-stoffen | n.v.t. | 25 kg |
| Acuut toxische stoffen CLP cat. 1-3 | n.v.t. | 1 kg |
| Klasse 2 (spuitbussen, UN 1950/2037, UN 3500–3505) | n.v.t. | 50 kg |
| Klasse 2.1 brandbare gassen in gasflessen | n.v.t. | 125 l |
| Klasse 2.3 giftige/bijtende gassen | n.v.t. | 25 l |
| Klasse 2 overige gassen | n.v.t. | 125 l |
| Klasse 3 VG II | II | 25 kg |
| Klasse 3 VG III | III | 50 kg |
| Klassen 4.1, 4.2, 4.3 | II en III | 50 kg |
| Klasse 5.1 | II en III | 50 kg |
| Klasse 5.2 (LQ, UN 3103–3110) | — | 30 kg |
| Klasse 6.1 | II en III | 50 kg |
| Klasse 6.2 cat. I1, I2 | — | 0 kg |
| Klasse 6.2 overig | — | 50 kg |
| Klasse 8 | II en III | 250 kg |
| Klasse 9 | Alle | 250 kg |

Voor LQ/EQ-verpakkingen geldt een aanvullende vrijstelling tot het dubbele van de ondergrens, mits opgeslagen in transportverpakking (uitzondering: klasse 5.2). [PGS 15:2025 — §1.2.1]

2.4 Werkvoorraad vs opslag (M14)

Werkvoorraad is uitsluitend de hoeveelheid stoffen die voor de bedrijfsvoering noodzakelijk is. Degene die de activiteit verricht, maakt aannemelijk dat een werkvoorraad noodzakelijk is. [PGS 15:2025 — M14]

- Werkvoorraad hoeft niet te worden opgeslagen in een opslagvoorziening, mits voldaan wordt aan M14.
- Werkvoorraad valt NIET onder de maatregelen van PGS 15.
- Meerdere niet-geopende verpakkingen die onnodig lang in een werkruimte verblijven kwalificeren als opslag.
- Voor ademluchtflessen voor operatorpersoneel en brandweerpersoneel in kleedruimtes, controlekamers en afvulruimtes geldt geen PGS 15 (uitzondering M2). [PGS 15:2025 — M2]


========================================================================
HOOFDSTUK 3 — HOE IS PGS-15 OPGEBOUWD?
========================================================================

3.1 Hoofdstukindeling PGS 15:2025

PGS 15:2025 kent 8 hoofdstukken en 11 bijlagen: [PGS 15:2025 — Inhoudsopgave]

**Normatieve hoofdstukken:**
- §1: Inleiding (alleen §1.2 Toepassingsbereik is normatief)
- §5: Richtingaanwijzer wet- en regelgeving
- §6: Doelen (D1–D12)
- §7: Maatregelen (M1–M164, MW1)

**Informatieve hoofdstukken:**
- §2: Beschrijving opslag en tijdelijke opslag van verpakte gevaarlijke stoffen
- §3: Risicobenadering (basisveiligheidsniveau, scenario-methodiek)
- §4: Scenario's (S1–S15)
- §8: Gelijkwaardige maatregelen

**Bijlagen:**
- A: Informatieve documenten en bronnen
- B: Relevante wet- en regelgeving (informatief)
- C: Arbeidsomstandighedenwetgeving (informatief)
- D: Opslag van verpakte gevaarlijke stoffen en omgevingsveiligheid (informatief)
- E: Voorkomen van onverenigbare combinaties door stoffenscheiding
- F: Eisen aan brandveiligheidsopslagkasten (informatief)
- G: Brandbeveiligingsinstallaties (informatief, PGS 14)
- H: Bepaling straling door openingen in brandwerende gevel
- I: Verschillen met de vorige versie
- J: Implementatietermijnen in bestaande situaties (NORMATIEF)
- K: Samenstelling PGS 15-team
- Begrippenlijst (normatief)
- Normenlijst (normatief)

3.2 Waar vind je wat

| Onderwerp | Paragraaf | Maatregel |
|---|---|---|
| Toepassingsbereik en ondergrenzen | §1.2 | — |
| Opslagvoorziening (binnen/buiten) | §7.3 | M2, M3 |
| Brandwerendheid en WBDBO | §7.5.2 | M21, M24 |
| Veiligheidsafstanden | §7.5.2 | M90, M91, M92 |
| Productopvang | §7.3.2 | M35, M36 |
| Stoffenscheiding | Bijlage E | M42–M44 |
| Brandbeveiliging (VBB) | §7.5.3 | M96, M97, M99 |
| Bluswatervoorziening | §7.5.3 | M103 |
| Informatievoorziening hulpdiensten | §7.5.5 | M116, M117, M118 |
| Noodplan | §7.5.5 | M113 |
| Tijdelijke opslag | §7.6.2 | M109–M115 |
| Gasflessen | §7.3 | M7, M8, M54–M56 |
| Organische peroxiden | §7.6.1 | M19 |
| Onderhoud, keuring, training | §7.4 | M45, M46, M104 |
| Gelijkwaardige maatregelen | §8 | M101, M102 |

3.3 De scenario-benadering uitgelegd

PGS 15:2025 gebruikt de BowTie-methode om onderscheid te maken tussen oorzaakscenario's en gevolgscenario's. De centrale gebeurtenis is een lekkage (vrijkomen van de verpakte gevaarlijke stof). [PGS 15:2025 — §3.2, §4]

**Oorzaakscenario's (S1–S8):** Beschrijven hoe een lekkage kan ontstaan:
- S1: Lekkage door externe oorzaak
- S2: Lekkage tijdens handelingen
- S3: Lekkage door interne oorzaak opslagvoorziening
- S4: Lekkage door falen verpakking
- S5: Lekkage door falen (tank)container
- S6: Lekkage door falen vervoerseenheid
- S7: Lekkage door falen gasfles
- S8: Lekkage als gevolg van domino-effect

**Gevolgscenario's (S9–S15):** Beschrijven de gevolgen van een lekkage:
- S9: Brand
- S10: Ontploffing
- S11: Blootstelling werknemers
- S12: Verspreiding brandbare gassen (zwaarder dan lucht)
- S13: Verspreiding giftige stoffen
- S14: Verspreiding naar omgeving
- S15: Escalatie binnen opslagvoorziening

Per scenario zijn doelen geformuleerd (D1–D12) en zijn maatregelen (M1–M164) gekoppeld die invulling geven aan die doelen. [PGS 15:2025 — §4, §6, §7]


========================================================================
HOOFDSTUK 4 — RISICOBENADERING & VEILIGHEIDSNIVEAUS
========================================================================

4.1 Basisveiligheidsniveau (MW1)

Elke opslagvoorziening binnen het toepassingsgebied van PGS 15 heeft een basisveiligheidsniveau. Dit is het samenstel van maatregelen dat vereist is voor een veilige opslag, ongeacht de opgeslagen hoeveelheden en soorten. Het basisveiligheidsniveau bestaat uit vier componenten: [PGS 15:2025 — §3.1, MW1]

1. Beschermende maatregelen volgens wet- en regelgeving
2. Maatregelen volgens bewezen en geaccepteerde goede praktijken (ontwerp, constructie, in bedrijf nemen, gebruik, onderhoud, modificatie, inspectie, uit bedrijf nemen)
3. Good housekeeping (netheid en orde)
4. Goed vakmanschap (vaardigheden werknemers)

MW1 is van toepassing op alle categorieën. De scenario's in PGS 15 zijn gebaseerd op dit basisveiligheidsniveau. [PGS 15:2025 — MW1]

4.2 Veiligheidsniveaus (M3, Tabel 6)

Afhankelijk van het escalatierisico van de opgeslagen stof in combinatie met de hoeveelheid, geldt een hoger veiligheidsniveau. In Tabel 6 (onderdeel van M3) is bepaald bij welke stoffen en hoeveelheden het betreffende scenario realistisch wordt geacht en welk veiligheidsniveau van toepassing is. [PGS 15:2025 — M3, Tabel 6]

Het cascademodel werkt als volgt:
Basisveiligheidsniveau → (stof + hoeveelheid) → Veiligheidsniveau A/B/C

| Niveau | Omschrijving | Toepassing |
|---|---|---|
| Basisveiligheidsniveau | Geldt voor ELKE opslagvoorziening | Alle opslagen |
| Veiligheidsniveau A | Brandescalatie-scenario's (D6, D10, D11, D12) | Afhankelijk van stofklasse en hoeveelheid (Tabel 6) |
| Veiligheidsniveau B | Middelste scenario's (D6, D10, D11) | Afhankelijk van stofklasse en hoeveelheid (Tabel 6) |
| Veiligheidsniveau C | Niet-ontstoken escalatie (D7) | Afhankelijk van stofklasse en hoeveelheid (Tabel 6) |

**Veiligheidsniveau A — Kenmerken:**
- Vereist een Uitgangspuntendocument (UPD) voor het brandbeveiligingssysteem (M99)
- Vaste brandbeveiligingsinstallatie (VBB) vereist, bepaald in samenhang met PGS 14
- WBDBO: 60 min bij ≤10 ton, 90 min bij >10 ton
- Jaarlijkse inspectie door geaccrediteerde instelling
- Bedrijfsbrandweer (M97) of gelijkwaardige voorziening

**Veiligheidsniveau B — Kenmerken:**
- Brandwerendheid en/of afstanden als primaire bescherming
- Geen VBB-systeem verplicht
- WBDBO-eisen afhankelijk van stof en hoeveelheid

**Veiligheidsniveau C — Kenmerken:**
- Gericht op het voorkomen van verspreiding van niet-ontstoken stoffen
- Toepassing bij stoffen met specifieke verspreidingsrisico's

4.3 Categorieën en filtering (Tabel 5)

Maatregelen zijn voorzien van categorie-labels. Door filtering op het juiste veiligheidsniveau, type opslag en stofgroep worden alleen de relevante maatregelen getoond: [PGS 15:2025 — §7.1.1, Tabel 5]

| Groep | Categorie | Toelichting |
|---|---|---|
| Veiligheidsniveau | Basisveiligheidsniveau | Van toepassing op elke opslagvoorziening |
| | Veiligheidsniveau A | Volgens M3/Tabel 6 |
| | Veiligheidsniveau B | Volgens M3/Tabel 6 |
| | Veiligheidsniveau C | Volgens M3/Tabel 6 |
| Type opslag | Binnenopslag | |
| | Buitenopslag | |
| | Brandveiligheidsopslagkasten | |
| | (Tank)containers | Alleen neerleggen tijdens transport + lege ongereinigd |
| | Tijdelijke opslag | Gedeeltelijk basisniveau |
| Stofgroepen | ADR 2 gasflessen, ADR 2 spuitbussen/canisters, ADR 3 VG I+II, ADR 4.1 VG II+III, ADR 4.2/4.3 VG III, ADR 5.1, ADR 5.2, ADR 6.1 VG I+II, ADR 6.2, Acuut toxische stoffen | |

4.4 Stroomschema veiligheidsniveau

PGS 15:2025 bevat een stroomschema (Afbeelding 2) waarmee per opslagsituatie het vereiste veiligheidsniveau kan worden bepaald: [PGS 15:2025 — Afbeelding 2]

Stap 1: Bepaal de ADR-klasse en verpakkingsgroep van de opgeslagen stof
Stap 2: Bepaal de opgeslagen hoeveelheid
Stap 3: Raadpleeg Tabel 6 in M3
Stap 4: Lees de vereiste WBDBO en het veiligheidsniveau
Stap 5: Filter de maatregelen uit §7 op het juiste veiligheidsniveau


========================================================================
HOOFDSTUK 5 — KERNBEGRIPPEN UITGELEGD
========================================================================

5.1 Opslagvoorziening (binnenopslag vs buitenopslag)

Een opslagvoorziening is een constructie voor de veilige opslag van gevaarlijke stoffen, vallend onder de bouwtechnische voorschriften met aanvullende eisen uit PGS 15. [PGS 15:2025 — M2, M3]

**Binnenopslag:**
- Opslag in een gebouw of afgesloten ruimte
- WBDBO: minimaal 60 min (wanden, vloer, dak)
- Een deur in een constructie met brandwerendheid moet zelfsluitend zijn
- Verlagingen van WBDBO voor bestaande bouw zijn NIET van toepassing op PGS 15 [PGS 15:2025 — M21]

**Buitenopslag:**
- Zelfstandige constructie of open opslag buiten een gebouw
- WBDBO: minimaal 60 min, óf aangetoond via afstand (M90)
- Afstand ≥5 m = reductie 30 min WBDBO
- Afstand ≥15 m = reductie 60 min WBDBO (was 10 m in PGS 15:2021)
- 90 min WBDBO kan NIET via afstand worden aangetoond [PGS 15:2025 — M90]

**Brandcompartiment:**
- Elke PGS 15-opslagvoorziening wordt uitgevoerd als brandcompartiment
- Brandcompartiment = kubus 'rondom' met vloeren, wanden, gevels en dak van gelijke WBDBO
- Eisen gelden van binnen naar buiten én in omgekeerde richting [PGS 15:2025 — M21]

5.2 Zonnepanelen op opslagvoorzieningen (M21)

Zonnepanelen (PV-installatie) op een PGS 15-opslagvoorziening zijn alleen toegestaan na voorafgaande toestemming van het bevoegd gezag (Omgevingswet én Veiligheidsregio). Dit vanwege een beoordeling van aanvullende risico's en mogelijke aanvullende maatregelen. [PGS 15:2025 — M21]

Aspecten die een rol spelen:
- Eventueel aanvullende eisen aan brandwerendheid en onbrandbaarheid van het dak
- Constructieve eisen aan het dak
- Technische integriteit van de PV-installatie

Wanneer een dak niet brandwerend is uitgevoerd, maakt alles op het dak onderdeel uit van het brandcompartiment. Installaties mogen dan NIET aanwezig zijn, met uitzondering van installaties onlosmakelijk noodzakelijk voor de opslagfunctie (ventilatie, VBB-onderdelen). [PGS 15:2025 — M21, toelichting]

5.3 Brandveiligheidsopslagkast

Een brandveiligheidsopslagkast is een zelfstandige opslagvoorziening die voldoet aan NEN-EN 14470-1 (type 30, 60 of 90 min brandwerendheid). De kast moet zijn geplaatst in een ruimte die voldoet aan de brandveiligheidseisen. [PGS 15:2025 — Bijlage F]

Specifieke eisen voor gasflessen in brandveiligheidsopslagkasten (NEN-EN 14470-11, NEN 2678):
- Brandwerendheid minimaal 60 min [PGS 15:2025 — Bijlage F]

5.4 Productopvang (110%-regel)

Indien vloeistoffen worden opgeslagen, is een opvangvoorziening verplicht. De opvangcapaciteit bedraagt het hoogste van: [PGS 15:2025 — M35, M36]

- 110% van de grootste afzonderlijke verpakking; of
- 10% van de totale inhoud van alle verpakkingen

Lege ongereinigde verpakkingen tellen niet mee. Voor opvang van lekbakken bij acuut toxische stoffen (ADR 3 VG I/II, H300-H331): monsternamepunt verplicht (M59). [PGS 15:2025 — M59]

5.5 Compartimentering (onverenigbare combinaties)

Compartimentering voorkomt gevaarlijke onderlinge reacties bij gelijktijdig vrijkomen van stoffen. De eisen staan in Bijlage E: [PGS 15:2025 — Bijlage E]

| Code | Betekenis |
|---|---|
| V | Opslag in aparte vakken (vakscheiding) |
| B | Gescheiden opslag, tenzij beoordeeld dat stoffen niet met elkaar reageren of beide als vaste stof zijn ingedeeld |
| — (streepje) | Gescheiden opslag niet noodzakelijk |

Belangrijk:
- Scheidingseisen gelden NIET voor LQ/EQ-verpakkingen
- Stoffen ADR 6.1 VG I of ADR 8 VG I met aanvullend etiket 6.1: apart brandcompartiment, of 5 m vrije zone (M49)
- CMR-stoffen zijn een aparte categorie in de compartimenteringstabel

5.6 WBDBO (Weerstand tegen Branddoorslag en Brandoverslag)

WBDBO is de weerstand van een constructie tegen branddoorslag en brandoverslag, uitgedrukt in minuten (bepaald volgens NEN 6068). [PGS 15:2025 — M21, M24]

| Eisen | WBDBO |
|---|---|
| Brandveiligheidsopslagkasten | Minimaal 30 min (gasflessen: 60 min) |
| Binnenopslag standaard | 60 min |
| Buitenopslag standaard | 60 min |
| Veiligheidsniveau A (≤10 ton) | 60 min |
| Veiligheidsniveau A (>10 ton) | 90 min |
| Draagconstructie | Gelijk aan WBDBO brandcompartiment (M24) |

**Afstandsequivalenten (M90):**
- ≥5 m afstand = reductie 30 min WBDBO (kleiner dan 5 m: altijd brandwerendheid noodzakelijk)
- ≥15 m afstand = reductie 60 min WBDBO
- 90 min WBDBO: ALTIJD via berekening NEN 6068, niet via afstand

Uitsluitingen voor afstandsbenadering:
- Bepaling WBDBO 90 min
- Gebouwen met gevel >8 m én brandwerendheid <30 min
- Open opslagen met hoge vuurbelasting (pallets, banden)
- Ontwerpnorm VBB-installatie die eisen stelt aan brandwerende scheiding [PGS 15:2025 — M90]

5.7 Vakbekwaamheid

Bij opslag van meer dan 2.500 kg gevaarlijke stoffen moet een deskundig persoon aanwezig zijn tijdens werkzaamheden. De vakbekwaamheid moet aantoonbaar zijn. [PGS 15:2025 — §7.4.3, M104]

5.8 Informatievoorziening hulpdiensten (M116, M117, M118)

De oude "journaalverplichting" is vervangen door een stelsel van gegevensbeschikbaarheid: [PGS 15:2025 — M116, M117, M118]

**M116 — Informatievoorziening hulpdiensten (bij >2.500 kg):**
Per opslagvoorziening is een representatieve informatievoorziening aanwezig, bij aankomst hulpdiensten beschikbaar:
- Plattegrond conform NEN 1414-1 (gebouwen, opslaglocaties, noordpijl, schaalverdeling, toegangswegen, hydranten, VBB-systemen, ADR-symbolen)
- Stoffenlijst per opslagvoorziening (ADR-klasse, maximale hoeveelheid per klasse, totaal in kg/l)

**M117 — Aanvullende informatie (binnen 30 min na aankomst hulpdienst):**
- Vervoersnaam (ADR art. 3.1.2)
- Chemische stofnaam (technische benaming)
- ADR-klasse en UN-nummer
- GEVI-nummer
- Actuele hoeveelheid per UN-nummer
- Verpakkingsgroep (indien toegewezen)
- CMR/CLP-stoffen met chemische naam en vermelding 'CMR/CLP'
- Veiligheidsinformatieblad (MSDS)
- Deskundig persoon beschikbaar (telefonisch toegestaan bij niet-continubedrijven)

**M118 — Wijze van beschikbaar stellen informatie:**
De wijze waarop de informatie beschikbaar wordt gesteld is vastgelegd. [PGS 15:2025 — M118]

Niet van toepassing op brandveiligheidsopslagkasten.

5.9 ADR-indeling en verpakkingsgroepen

Het ADR classificeert gevaarlijke stoffen in 9 hoofdklassen. Binnen de klassen: [PGS 15:2025 — §1.2]

- Verpakkingsgroep I: Groot gevaar
- Verpakkingsgroep II: Middelgroot gevaar
- Verpakkingsgroep III: Gering gevaar

De verpakkingsgroep is bepalend voor de ondergrens, het veiligheidsniveau en de compartimenteringseisen.

5.10 CMR-stoffen

CMR-stoffen (carcinogeen, mutageen, reprotoxisch) die niet in het ADR zijn opgenomen, vallen onder PGS 15. Ondergrens: 25 kg. Bij CMR-stoffen zonder ADR-classificatie zijn alleen de basisveiligheidsniveau-maatregelen van toepassing. [PGS 15:2025 — §1.2]

5.11 LQ (Gelimiteerde Hoeveelheden)

LQ-verpakkingen (Limited Quantities) zijn herkenbaar aan het LQ-label. Vrijstelling tot het dubbele van de ondergrens, mits opgeslagen in transportverpakking. Voor organische peroxiden in LQ (UN 3103–3110): ondergrens 30 kg, max. 1.000 kg per opslagvoorziening. [PGS 15:2025 — §1.2.1, M19]


========================================================================
HOOFDSTUK 6 — SNELLE REFERENTIE: VEILIGHEIDSNIVEAUS & DREMPELWAARDEN
========================================================================

6.1 Veiligheidsniveau bepalen — Stappenplan

Stap 1: Bepaal ADR-klasse, verpakkingsgroep en vlampunt van de stof
Stap 2: Bepaal opgeslagen hoeveelheid
Stap 3: Raadpleeg Tabel 6 in M3 → lees veiligheidsniveau en vereiste WBDBO
Stap 4: Bepaal type opslag (binnen/buiten/kast/container/tijdelijk)
Stap 5: Filter maatregelen uit §7 op veiligheidsniveau + type opslag + stofgroep

6.2 Overzicht veiligheidsniveaus per stofklasse (Tabel 6 — samenvatting)

| Stofklasse | Veiligheidsniveau A drempel | WBDBO bij niveau A | Veiligheidsniveau B drempel | WBDBO bij niveau B |
|---|---|---|---|---|
| ADR 2.1 gasflessen | — | — | Vanaf ondergrens | 60 min |
| ADR 2.1 gasflessen (niet-ontstoken esc.) | — | — | — | — |
| ADR 2.1 gasflessen (brandescalatie) | Vanaf ondergrens | 60 min | — | — |
| ADR 2.3 giftige/bijtende gassen | Vanaf ondergrens | 60 min | — | — |
| ADR 3 VG I | Maatwerk | — | — | — |
| ADR 3 VG II | <10 ton | 60 min; >10 ton: 90 min | — | — |
| ADR 3 VG III | <10 ton | 60 min; >10 ton: 90 min | — | — |
| ADR 4.1 VG I | Maatwerk | — | — | — |
| ADR 4.1 VG II/III | <10 ton | 60 min; >10 ton: 90 min | — | — |
| ADR 5.1 | <10 ton | 60 min; >10 ton: 90 min | — | — |
| ADR 6.1 VG I/II | — | — | Vanaf ondergrens | 60 min |
| ADR 8 VG I | — | — | — | — |
| ADR 9 (M6/M7) | — | — | Vanaf ondergrens | 60 min |

Opmerking: Raadpleeg altijd de volledige Tabel 6 in M3 voor de exacte drempelwaarden en WBDBO-eisen per stofklasse.

6.3 Samenvattende tabel — Eisen per veiligheidsniveau

| Eisen | Basis | Niveau A | Niveau B | Niveau C |
|---|---|---|---|---|
| MW1 Zorgplicht basisveiligheid | Ja | Ja | Ja | Ja |
| WBDBO | 60 min (M21) | 60/90 min (M21) | 60 min (M21) | Per maatregel |
| VBB-installatie | Nee | Ja (M96, M99) | Nee | Nee |
| UPD (Uitgangspuntendocument) | Nee | Ja (M99) | Nee | Nee |
| Bedrijfsbrandweer | Nee | Mogelijk (M97) | Nee | Nee |
| Bluswatervoorziening | Per situatie | Ja (M103) | Per situatie | Per situatie |
| Informatie hulpdiensten | Bij >2.500 kg (M116) | Ja | Ja | Ja |
| 30-min informatieverplichting | Bij >2.500 kg (M117) | Ja | Ja | Ja |
| Jaarlijkse inspectie VBB | Nee | Ja (M99) | Nee | Nee |
| Scheiding onverenigbare stoffen | Ja (Bijlage E) | Ja | Ja | Ja |
| Productopvang | Ja bij vloeistoffen (M35) | Ja | Ja | Ja |

6.4 Gasflessen — Specifieke eisen

| Onderwerp | Eis | Maatregel |
|---|---|---|
| Binnenopslag ≤250 l | In brandveiligheidsopslagkast (≥60 min BW) | M7 |
| Binnenopslag >250 l | Zoveel mogelijk voorkomen; indien noodzakelijk: dedicated opslag | M8 |
| Kelderopslag gasflessen | VERBODEN | M8 |
| Max kasten gasflessen/verdieping | Max 2 per brandcompartiment | M8 |
| Stapelen gasflessen | Niet gestapeld, tenzij voorziening dit toelaat; staand opgeslagen | M54 |
| Bescherming tegen omvallen | Vastzetten of anderszins beveiligen | M56 |
| Gasflessen tegen gevel | Wbdbo ≥60 min tot 4 m hoogte + overstekende dakconstructie | M91 |
| Afstand tot gebouwen | Minimaal 15 m (praktische benadering) of berekening NEN 6068 | M91 |
| Brandbare gassen zwaarder dan lucht | Minimaal 5 m tot kelderopeningen, putten, straatkolken en aanzuigopeningen <1,5 m | M92 |

6.5 Verdiepingsopslag

| Locatie | Max. hoeveelheid | Voorwaarden | Maatregel |
|---|---|---|---|
| Eerste verdieping | 2.500 kg/l | Max 1 opslagruimte (geen kast) | M8 |
| Kelder | 500 kg/l | Uitzondering: onbrandbare stoffen ADR 8 VG II/III en ADR 9 | M8 |
| Hogere verdiepingen (>1e) | 500 kg/l | Zelfde uitzondering als kelder | M8 |
| Kasten op verdieping | 2.500 kg/l per brandcompartiment | Geldt naast ruimten onder 1 en 2 | M8 |
| Gasflessen op verdieping | Max 2 kasten/brandcompartiment | Opslag in kelder VERBODEN | M8 |


========================================================================
BIJLAGE: VERSCHILLEN MET PGS 15:2021
========================================================================

De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van PGS 15:2021 versie 1.0: [PGS 15:2025 — Bijlage I]

**Gewijzigde maatregelen:**
- M3: Structuur beveiligingsniveaus → veiligheidsniveaus met aangepaste drempelwaarden (Tabel 6); BN2a vervallen
- M14: Werkvoorraad — alleen voor bedrijfsvoering noodzakelijke stoffen
- M17: Hoeveelheden verdiepingsopslag vergroot
- M21: Zonnepanelen — alleen na toestemming bevoegd gezag
- M38: Afscheiding nu op basis van aanwezigheid blussysteem (niet oppervlakte)
- M40: Scheiding op basis van blussysteem
- M45: Ingangscontrole en borging middels procedure toegevoegd
- M68: Afstandseisen, waaronder 10 m → 15 m
- M70: Veralgemeniseerd naar machines noodzakelijk voor logistiek
- M90: Uitgangspunt warmtestraling 15 kW/m² en 10 kW/m²; 10 m → 15 m
- M91: Afstandseisen gewijzigd, 10 m → 15 m
- M96: Bedrijfsbrandweer apart in M97
- M99: UPD inclusief technische eisen bouwkundige voorzieningen VBB
- M116/M117: Journaal → gegevensbeschikbaarheid voor hulpdiensten

**Nieuwe maatregelen:**
- MW1: Zorgplicht basisveiligheid
- M7: Binnenopslag gasflessen tot 250 l
- M8: Binnenopslag gasflessen vanaf 250 l
- M13: Opslag ADR 6.2 cat. I1 en I2
- M24: Brandwerendheid draagconstructie
- M31: Afschot terrein
- M49: Wijze van opslag acuut toxische stoffen
- M59: Lekbak monsternamepunt acuut toxische stoffen
- M76: Manoeuvreerruimte tussen opslagvakken
- M97: Bedrijfsbrandweer
- M103: Bluswatervoorziening en bereikbaarheid
- M118: Wijze van beschikbaar stellen informatie

**Vervallen maatregelen:**
- BN2a: Vervallen (bestaat niet meer in nieuwe structuur)
- Inpandig/uitpandig onderscheid: Vervallen door cascademodel
- vs 3.15.2: Geen apart journaal meer voor niet-gevaarlijke stoffen
- vs 3.19.4/3.19.5: PBM's al geregeld in Arbowetgeving


========================================================================
COLOFON
========================================================================

Bronvermelding: PGS 15:2025 versie 1.0 (januari 2025), Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen.
Vastgesteld door: Bestuurlijk Omgevingsberaar (BOb), 16 januari 2025.
URL: https://publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl/publicaties/online/pgs-15/2025/1-0-januari-2025
Versie: 2.0 | Samengesteld april 2026.
Dit document is bedoeld als hulpmiddel bij PGS-15 audits en vervangt niet de originele PGS 15:2025-publicatie.
Raadpleeg altijd de originele publicatie op publicatiereeksgevaarlijkestoffen.nl voor de geautoriseerde versie.

========================================================================
EINDE DOCUMENT — PGS15 Basishandleiding v2.0
========================================================================